คณะรัฐมนตรีไทยได้อนุมัติการขยายข้อตกลงการค้าระหว่างรัฐบาล (G2G) สำหรับข้าวกับจีน โดยมีการเพิ่มปริมาณข้าวที่จีนจะจัดซื้ออีก 220,000 ตัน ส่งผลให้ปริมาณรวมทั้งหมดเพิ่มขึ้นเป็น 1.22 ล้านตัน และกำหนดเส้นตายสำหรับการส่งมอบที่เหลือทั้งหมดขยายออกไปจนถึงปี 2026 การเคลื่อนไหวครั้งนี้เป็นการปรับแก้บันทึกความเข้าใจ (MoU) เดิมว่าด้วยความร่วมมือทางการค้าสินค้าเกษตรที่ลงนามเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2014 ซึ่งเดิมจีนตกลงจะซื้อข้าวใหม่ 1 ล้านตัน และข้าวจากสต็อกของรัฐบาลไทยอีก 1 ล้านตัน
การขยายข้อตกลง G2G และปริมาณข้าว
การอนุมัติของคณะรัฐมนตรีไทยเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2026 ถือเป็นการยืนยันการเพิ่มปริมาณข้าวภายใต้ข้อตกลง G2G กับจีน ซึ่งเพิ่มขึ้น 220,000 ตันจากปริมาณเดิม ส่งผลให้ยอดรวมข้าวเปลือกใหม่ที่จีนจะซื้อจากไทยเพิ่มเป็น 1.22 ล้านตัน การขยายข้อตกลงนี้ยังรวมถึงการขยายกำหนดเวลาส่งมอบข้าวที่เหลืออีก 500,000 ตันไปจนถึงปี 2026 ซึ่งเป็นการปรับปรุงเงื่อนไขจาก MoU เดิมที่ลงนามไว้ในปี 2014
การเจรจาเพื่อเพิ่มปริมาณการส่งออกข้าวไทยไปยังจีน 220,000 ตันได้เริ่มขึ้นมาตั้งแต่ปี 2026 โดยมีเป้าหมายการนำเข้าข้าวของจีนภายใต้ความร่วมมือระหว่างรัฐบาลอยู่ที่ 500,000 ตัน และยังมีการเจรจาโควตานำเข้าข้าวเพิ่มเติมสำหรับปี 2026 ด้วย รัฐบาลไทยได้ประสานงานอย่างต่อเนื่องกับรัฐบาลจีนเพื่อบรรลุเป้าหมายการส่งออก การขยายข้อตกลงนี้ยังถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งไมตรีจิตเพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 50 ปีความสัมพันธ์ไทย-จีน
นโยบายและแนวปฏิบัติสำหรับการเจรจา G2G
คณะรัฐมนตรีได้มอบหมายให้กระทรวงพาณิชย์สรุปสัญญาเพิ่มเติม โดยปรึกษากับกระทรวงการต่างประเทศ และนำข้อเสนอแนะจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รวมถึงสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (NESDC) มาประกอบการพิจารณาไปพร้อมกัน
นอกจากนี้ คณะรัฐมนตรียังได้รับทราบแนวทางการดำเนินงานที่ปรับปรุงใหม่สำหรับการเจรจา G2G ด้านข้าวในอนาคต ซึ่งกรอบการทำงานนี้จะกำหนดระเบียบปฏิบัติมาตรฐานสำหรับการเจรจาเชิงพาณิชย์ โครงสร้างการชำระเงิน เงื่อนไขการส่งมอบ และข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ เพื่อให้มั่นใจในความโปร่งใสของการค้าสินค้าเกษตรในระดับรัฐ
ความคืบหน้าและการเจรจาที่เกี่ยวข้อง
การเจรจาเพื่อเพิ่มการนำเข้าข้าวโดยจีน 220,000 ตัน เป็นผลมาจากการหารือระหว่างนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน ก่อนหน้านี้ จีนได้เริ่มส่งเรือมารับข้าวล็อตแรกจำนวน 40,000 ตัน ซึ่งมีกำหนดส่งมอบทั้งหมดภายในเดือนมีนาคม และจะมีการเจรจา G2G เพิ่มเติมกับ COFCO ในช่วงกลางเดือนเมษายน สำหรับข้าวอีก 50,000-60,000 ตัน
การเจรจาเกิดขึ้นในหลายระดับ รวมถึงการหารือกับเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย และการหารือระหว่างเอกอัครราชทูตกับนายกรัฐมนตรีอนุทิน สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของทั้งสองฝ่ายในการกระชับความสัมพันธ์ทางการค้าข้าวให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น
สถานการณ์ตลาดข้าวและผลกระทบ
แม้ว่าการขยายข้อตกลง G2G จะเป็นข่าวดีสำหรับเกษตรกรและผู้ส่งออกข้าวไทย แต่สถานการณ์ตลาดข้าวโลกยังคงเผชิญกับความท้าทาย ความขัดแย้งในตะวันออกกลางเป็นหนึ่งในปัจจัยที่อาจส่งผลกระทบต่อเป้าหมายการส่งออกข้าวของไทยที่ตั้งไว้ 7 ล้านตันในปีนี้ แม้ว่ากรมการค้าต่างประเทศจะพยายามช่วยผู้ส่งออกหาเส้นทางขนส่งทางเลือก แต่ยังไม่ชัดเจนว่าจะคุ้มค่าใช้จ่ายหรือไม่
ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นในทุกด้านยังคงเป็นข้อกังวลหลัก แม้ราคาข้าวในประเทศจะยังคงมีเสถียรภาพ แต่ราคาข้าวขาว 5% ของไทยอยู่ที่ 360 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตัน ซึ่งสูงกว่าข้าวจากเวียดนาม อินเดีย และปากีสถานเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม ความต้องการจากอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ในจีนและซาอุดีอาระเบียยังคงเป็นปัจจัยสนับสนุน และคาดว่าการส่งออกในปีนี้ยังคงเป็นไปตามเป้าหมายที่ 6-7 ล้านตัน
อนาคตความร่วมมือทางการค้าข้าวไทย-จีน
ตลาดการค้าข้าวระหว่างประเทศกำลังมองหาโอกาสและการขยายตัวเพิ่มเติมในปี 2026 โดยรัฐบาลไทยและกระทรวงพาณิชย์วางแผนที่จะเจรจากับจีนเพื่อขอโควตานำเข้าข้าวที่สูงขึ้นอีกในอนาคต ประเทศไทยได้แสดงความพร้อมที่จะเสริมสร้างข้อตกลงการค้าข้าวระหว่างสองประเทศและเพิ่มการส่งออกข้าวไปยังจีนต่อไป
การขยายข้อตกลง G2G ในครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นประโยชน์ต่อภาคเกษตรกรรมของไทย แต่ยังเป็นการตอกย้ำความสัมพันธ์อันดีระหว่างไทยและจีนในระยะยาว ซึ่งจะนำไปสู่ความร่วมมือทางเศรษฐกิจที่แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นในอนาคต และเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการสร้างความมั่นคงทางอาหารในภูมิภาค
บทสรุป
การขยายข้อตกลง G2G ข้าวระหว่างไทยและจีนจาก 1 ล้านตันเป็น 1.22 ล้านตัน พร้อมกำหนดส่งมอบถึงปี 2026 ถือเป็นหมุดหมายสำคัญในการกระชับความสัมพันธ์ทางการค้าสินค้าเกษตรระหว่างสองประเทศ การอนุมัติของคณะรัฐมนตรีไทยสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการส่งเสริมภาคเกษตรกรรมและรักษาเสถียรภาพราคาข้าวในประเทศ นอกจากนี้ การกำหนดแนวปฏิบัติที่ชัดเจนสำหรับการเจรจา G2G ในอนาคตจะช่วยเพิ่มความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการดำเนินงาน สิ่งที่ต้องติดตามต่อไปคือการปรับตัวของตลาดข้าวโลกต่อสถานการณ์ต่างๆ และการเจรจาเพื่อเพิ่มโควตานำเข้าข้าวจากจีนในระยะยาว ซึ่งจะเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนการส่งออกข้าวของไทยในอนาคต